Bir teşebbüs hakkında yürütülen soruşturma sonucunda verilen bir Rekabet Kurulu (“Kurul”) kararı, soruşturmaya taraf olmayan bir şirketin bayi sözleşmelerinde, satış noktalarındaki uygulamalarında, hatta şirket ana sözleşmesinde değişiklik yapmasını gerektirebilir mi? Yakın zamana kadar bu soruya belirli istisnalar dahilinde olumsuz yanıt verilebiliyordu. Son dönemdeki kararlar ise bu yanıtın giderek değiştiğine işaret ediyor.
Kurul kararları, idare hukuku terminolojisiyle ifade edilecek olursa, kural olarak “birel işlem” niteliğindedir ve yalnızca soruşturmanın taraflarını bağlar. Soruşturmaya taraf olmayan şirketler bakımından bu kararların etkisi ise genellikle dolaylıdır: Şirketler, kararlarda rekabet hukuku bakımından sorunlu bulunan uygulamaları dikkate alarak kendi ticari uygulamalarını gözden geçirir ve olası bir soruşturma riskini önlemeye çalışır. Bununla birlikte Kurul, son dönemde verdiği kararlarda, soruşturma taraflarıyla sınırlı kalmayan ve ilgili sektörde faaliyet gösteren tüm teşebbüslere doğrudan uygulanan yükümlülükler getirmeye başladı. Geçmişte istisnai örnekleri bulunan bu yaklaşım, artık çok daha sık uygulanıyor. Dolayısıyla soruşturmanın tarafı olsun ya da olmasın, şirketler belirli kararlarla getirilen yükümlülüklerin doğrudan muhatabı olabiliyor.
Rekabet Kurumunun (“Kurum”) beyaz et soruşturmasına ilişkin Eylül 2025 tarihli duyurusunun “İdari Para Cezaları ve Sektörel Düzenleme ile Sonuçlandı” başlığıyla yayımlanması da bu dönüşümün dikkat çekici göstergelerinden biri.[1]
Bu kararlar, fiyat listelerinin bayilere nasıl duyurulacağından satış noktalarında rakip ürünlere ayrılacak alanlara, hatta belirli ticari faaliyetlerin aynı şirket bünyesinde yürütülüp yürütülemeyeceğine kadar pek çok konuyu kapsıyor.
Bu nedenle Kurul kararlarının yalnızca ihlal tespitleri ve idari para cezaları bakımından değerlendirilmesi artık yeterli olmuyor. Kararın hüküm fıkrasında hangi teşebbüslere hangi yükümlülüklerin getirildiği, soruşturmaya taraf olmayan şirketler açısından da büyük önem taşıyor.
Kurul Kararlarıyla Getirilen Yükümlülükler
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (“Rekabet Kanunu”), Kurula, rekabet ihlallerinin sona erdirilmesi ve etkin rekabetin sağlanması amacıyla teşebbüslerin yerine getirmesi gereken davranışsal veya yapısal tedbirleri belirleme yetkisi tanıyor. Ayrıca rekabetin korunması amacıyla görüş bildirilmesi de Rekabet Kanunu’nda öngörülen mekanizmalar arasında yer alıyor.
Kurulun soruşturma taraflarının ötesine geçen kararları aslında tamamen yeni değil, ancak geçmişte bunlar istisnai örnekler olarak kalıyordu. Örneğin Kurul, 2021 tarihli Philips kararında[2], Philips hakkında ihlal tespitinde bulunmamasına rağmen tıbbi görüntüleme ve teşhis pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere yönelik görüş bildirilmesine karar vermişti. Bu kapsamda, garanti süresi sona eren cihazların bakım ve onarımı için gerekli şifrelerin belirli koşullarda 24 saat içinde ücretsiz sağlanması, en çok kullanılan 100 yedek parçanın güncel fiyatlarının internet ortamında yayımlanması ve yedek parça fiyat taleplerinin en geç üç iş günü içinde yanıtlanması gibi uygulamaların hayata geçirilmesi öngörüldü.
Benzer bir yaklaşım, akaryakıt sektöründe de görülmüştü. Kurul, ilgili sektördeki uyuşmazlıklar neticesinde başlatılan incelemelere yönelik 2009 tarihli kararlarında, sektörde önüne gelebilecek benzer uyuşmazlıklar için de geçerli olacak bir çerçeve belirlemişti. Bu kapsamda, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca bayilere getirilen rekabet yasağının beş yılı aşmaması gerektiği ve bayilik sözleşmesiyle bağlantılı kredi, ekipman, uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı gibi şahsi veya ayni hakların bu süreyi fiilen uzatacak şekilde kullanılamayacağı belirtilmişti. Kurul, sonraki kararlarında da dağıtıcılar ile bayileri arasındaki intifa/kira hakları ve bayilik sözleşmelerini bu çerçevede değerlendirmeye devam etmişti.
Yakın tarihli kararlar ise bu istisnanın giderek kurala dönüşmeye başladığını gösteriyor.
- Beyaz Et ve Lastik Kararları: Fiyat Duyuruları ve Bayilerle İletişimde Yeni Yükümlülükler
Üreticilerin fiyat listelerini bayileriyle paylaşması olağan bir ticari uygulama olsa da özellikle geleceğe yönelik fiyat bilgilerinin bayiler aracılığıyla rakip üreticilere ulaşması rekabet hukuku bakımından risk taşıyabilir. Kurul, son dönemde beyaz et ve lastik sektörlerinde verdiği kararlar ile bu risklerin önlenmesi amacıyla şirketlerin fiyat duyurularına ve bayileriyle iletişim yöntemlerine ilişkin detaylı yükümlülükler getirdi.
Beyaz et sektöründe ileri tarihli fiyat listelerine son verildi.
Kurul, yaklaşık 3,7 milyar TL idari para cezası uyguladığı Beyaz Et kararında, üretici ve tedarikçilerin güncellenen satış fiyatlarını alıcılarına duyurdukları andan itibaren uygulamaya koymalarına ve ileri tarihli fiyat listesi uygulamalarını sonlandırmalarına yönelik davranışsal tedbirler uygulanmasına karar verdi.[3]
Kararın hüküm fıkrasından, söz konusu tedbirlerin yalnızca soruşturma taraflarıyla sınırlı olmadığı ve beyaz et pazarındaki tüm üretici ve tedarikçilere yönelik olarak öngörüldüğü anlaşılıyor. Böylece, bir grup beyaz et üreticisine yönelik başlatılan soruşturmanın etkileri, soruşturma taraflarının ötesine geçerek sektör genelindeki ticari uygulamalara yansımıştır. Bu kapsamda, soruşturmaya taraf olmayan üretici ve tedarikçiler de ileri tarihli fiyat listesi uygulamalarını sonlandırmakla yükümlü hale gelmiştir.
Lastik sektöründe bayilerle fiyat paylaşımına ilişkin yeni yükümlülükler getirildi.
Benzer şekilde, lastik kararında da toplam yaklaşık 3,6 milyar TL idari para cezasına ek olarak, lastik üreticilerinin bayileriyle fiyat bilgilerini paylaşma yöntemlerine ilişkin davranışsal tedbirler uygulanmasına karar verildi.[4] Bu kapsamda, bayilere gönderilen fiyat listelerinde ve fiyatla ilgili diğer duyurularda bayileri ayırt eden filigranlara yer verilmesi, bu bilgilerin toplu olarak iletilmesi yerine her bayinin yalnızca kendisinin erişebildiği bir portal üzerinden paylaşılması ve ileri tarihli fiyat bilgilerinin rakiplerle paylaşılmasını önlemeye yönelik hükümlerin bayi sözleşmelerine eklenmesi öngörüldü.
Beyaz et kararından farklı olarak, söz konusu tedbirler yalnızca soruşturma taraflarına getirilse de soruşturmanın lastik sektörünün önde gelen üretici ve dağıtıcılarını kapsaması nedeniyle, getirilen yükümlülüklerin sektördeki ticari uygulamalar üzerinde etki yaratması bekleniyor. Bu örnekte diğer şirketler açısından etki dolaylı kalsa da, sektörün önemli bir bölümünün yeni kurallarla çalışacak olması diğer oyuncuları da benzer uygulamalara yöneltebilir.
- Kast Ajansları Kararı: Şirketlerin Faaliyet Yapısına İlişkin Yükümlülükler
Kurulun son dönemde getirdiği yükümlülükler, fiyatlandırma ve dağıtım süreçlerinin ötesinde, şirketlerin faaliyetlerini nasıl yapılandırdıklarına ilişkin konuları da kapsıyor.
Kurul, 21 Mayıs 2026 tarihli kararında, kast ajansları ve menajerlik sektöründe ajans komisyon oranları ile hizmet koşullarının birlikte belirlenmesi ve rekabete hassas bilgi değişimi nedeniyle yaklaşık 42,2 milyon TL idari para cezası uyguladı. Bunun yanında, ilgili pazarda etkin rekabetin sağlanması amacıyla sektörün faaliyet yapısını ilgilendiren yükümlülükler de getirdi.
Karar kapsamında, kast direktörlüğü ile kast ajansı/menajerlik faaliyetlerinin ve yapımcılık ile kast ajansı/menajerlik faaliyetlerinin aynı ekonomik bütünlük içinde birlikte yürütülmemesine hükmedildi. İlgili faaliyetleri birlikte yürüten teşebbüslerin, bunlardan birini şirket ana sözleşmelerinden çıkarmaları ve fiilen sona erdirmeleri öngörüldü.
Bu yükümlülükler, soruşturmanın tarafı olmayan teşebbüsleri de kapsıyor. Bu kapsamda, söz konusu yükümlülüklere uyum sağlanması için soruşturma taraflarına kararın tebliğinden, diğer teşebbüslere ise gerekçeli kararın Kurumun internet sitesinde yayımlanmasından itibaren üç ay süre tanındı. Karar, soruşturmaya taraf olmayan teşebbüslerin dahi faaliyet yapılarında değişiklik yapmakla yükümlü tutulabileceğini göstermesi bakımından dikkat çekiyor.
Şirketlerin Çıkarması Gereken Sonuç Ne?
Kurulun son dönemdeki yaklaşımı, rekabet hukukuna uyum çalışmalarının yalnızca şirketin taraf olduğu soruşturmalarla sınırlı tutulamayacağını gösteriyor. Şirketlerin, faaliyet gösterdikleri sektörde verilen kararların kendilerine doğrudan bir yükümlülük getirip getirmediğini de değerlendirmesi gerekiyor. Bu çerçevede şirketlerin aşağıdaki hususlara özellikle dikkat etmesini öneriyoruz:
- İlgili sektördeki Kurul kararları yakından takip edilmeli: Beyaz et ve kast ajansları kararlarında olduğu gibi, bazı yükümlülükler soruşturmanın tarafı olmayan şirketleri de kapsayabiliyor. Bu nedenle şirketlerin, doğrudan bir soruşturmaya konu olmasalar dahi kendi sektörlerindeki kararları takip etmeleri ve kendilerine yönelik bir yükümlülük bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri gerekiyor.
- Yükümlülüklerin kapsamına ve uyum sürelerine dikkat edilmeli: Kurul kararları, bayi sözleşmelerinde değişiklik yapılmasından satış ve dağıtım süreçlerinin yeniden düzenlenmesine kadar farklı adımlar gerektirebiliyor. Ayrıca yükümlülüklerin uygulanmaya başlayacağı tarihler ve uyum için tanınan süreler de karardan karara değişebiliyor. Bu nedenle ilgili kararların zamanında değerlendirilmesi ve gerekli düzenlemelerin öngörülen süreler içinde tamamlanması önem taşıyor.
Sonuç olarak, Kurul kararlarının yalnızca soruşturma taraflarını ilgilendiren kararlar olarak değerlendirilmesi giderek daha fazla risk barındırıyor. Bir soruşturma sonucunda verilen karar, aynı sektörde faaliyet gösteren diğer şirketlerin de bayi sözleşmelerini, satış noktası uygulamalarını veya şirket yapılarını yeniden ele almalarını gerektirebiliyor. Bu nedenle Kurul kararlarının yalnızca yol gösterici örnekler olarak değil, doğrudan uyulması gereken yükümlülükler içerebilecek metinler olarak değerlendirilmesi, olası yaptırım risklerinin önlenmesi bakımından büyük önem taşıyor.
[1] Rekabet Kurumunun Eylül 2025 tarihli “Beyaz Et Sektöründe Faaliyet Gösteren Teşebbüsler Hakkında Yürütülen Soruşturma İdari Para Cezaları ve Sektörel Düzenleme ile Sonuçlandı” başlıklı duyurusu.
[2] Rekabet Kurulunun 26.08.2021 tarihli ve 21-40/589-286 sayılı kararı.
[3] Rekabet Kurulunun 18.09.2025 tarihli ve 25-35/837-492 sayılı kararı ve Kurumun Eylül 2025 tarihli beyaz et soruşturması duyurusu.
[4] Rekabet Kurulunun 04.06.2026 tarihli ve 26-20/612-242 sayılı kararı ve Kurumun 16.06.2026 tarihli duyurusu.
Yazı: Bulut Girgin, Gen Temizer Partner | Ortak Avukat
Not: Makalelerdeki Görüş ve Yorumlar Yazar veya Yazarlara Ait Olup, Etik ve İtibar Derneği’nin Konu ile İlgili Düşüncelerini Yansıtmamaktadır.






